Müasir dünyada dövlətlərin gücü artıq təkcə təbii resurslarla deyil, texnoloji potensial, innovasiya qabiliyyəti və rəqəmsal infrastrukturla ölçülür. Azərbaycan isə nadir ölkələrdəndir ki, həm enerji baxımından tam özünü təmin edir, həm də bu resursları beynəlxalq bazarlara ixrac edir. Bu üstünlük ölkəyə yeni inkişaf mərhələsinə – rəqəmsal və innovativ iqtisadi modelə keçid üçün möhkəm zəmin yaradır.
Enerji müstəqilliyi: iqtisadi sabitliyin təməli: Azərbaycan bu gün neft, təbii qaz və elektrik enerjisi üzrə daxili tələbatını tam ödəməklə yanaşı, ixrac potensialına da malikdir. Xəzər hövzəsində yerləşən zəngin yataqlar, xüsusilə Azəri-Çıraq-Günəşli və Şahdəniz ölkənin enerji sektorunun əsas dayaqlarını təşkil edir. Neft ixracı əsasən Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri vasitəsilə həyata keçirilir. Təbii qaz isə Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropa bazarlarına çatdırılır. Bu layihələr Azərbaycanın beynəlxalq enerji təhlükəsizliyində mühüm tərəfdaş kimi mövqeyini gücləndirir. Enerji ixracı ölkəyə sabit valyuta axını təmin edir, dövlət büdcəsinin formalaşmasında əsas rol oynayır və iri infrastruktur layihələrinin maliyyələşdirilməsinə imkan yaradır.
Enerjidən innovasiyaya keçid: Lakin qlobal iqtisadi tendensiyalar göstərir ki, yalnız xammal ixracına əsaslanan model uzunmüddətli dayanıqlı inkişaf üçün kifayət deyil. Bu səbəbdən enerji gəlirlərinin insan kapitalına, yüksək texnologiyalara və rəqəmsal infrastrukturun inkişafına yönəldilməsi strateji əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə ölkədə rəqəmsallaşma istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Dövlət xidmətlərinin modernləşdirilməsi və elektron platformaların genişləndirilməsi bu prosesin əsas elementlərindəndir. Xüsusilə ASAN xidmət modeli dövlət idarəçiliyində şəffaflıq və operativlik baxımından mühüm yenilik hesab olunur.
Süni intellekt və data mərkəzləri: yeni inkişaf mərhələsi: Rəqəmsal iqtisadiyyatın əsas sütunlarından biri süni intellekt texnologiyalarının tətbiqidir. Süni intellekt sənaye, logistika, kənd təsərrüfatı, səhiyyə və maliyyə sektorlarında məhsuldarlığı artırmaq, xərcləri azaltmaq və qərar qəbuletmə prosesini optimallaşdırmaq imkanı yaradır. Eyni zamanda, data mərkəzlərinin yaradılması milli informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması və böyük həcmli məlumatların effektiv idarə edilməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi onu Avropa ilə Asiya arasında rəqəmsal tranzit qovşağına çevirmək potensialına malikdir.
İnsan kapitalı və dayanıqlı inkişaf: Texnoloji transformasiya yalnız infrastrukturla məhdudlaşmır. Əsas amil ixtisaslı insan kapitalıdır. Süni intellekt, proqramlaşdırma, data analitikası və kibertəhlükəsizlik sahələrində kadr hazırlığı gücləndirilməlidir. Təhsil sisteminin əmək bazarının tələblərinə uyğunlaşdırılması rəqəmsal iqtisadiyyatın uğurlu qurulmasının əsas şərtidir.
Ələddin Zeynalov
Saatlı Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin əməkdaşıКонец формы