Azərbaycan Cənubi Qafqaz regionunda zəngin enerji ehtiyatlarına malik olan və bu ehtiyatları beynəlxalq bazarlara ixrac edən yeganə ölkədir. Bu xüsusiyyət Azərbaycanı təkcə regional deyil, həm də qlobal enerji təhlükəsizliyində mühüm aktora çevirir. Xəzər hövzəsində yerləşən geniş neft və təbii qaz yataqları ölkənin iqtisadi inkişafının əsas dayaqlarından birini təşkil edir və onun geosiyasi əhəmiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Azərbaycanın enerji potensialının formalaşmasında tarixi amillər mühüm rol oynamışdır. XIX əsrin sonlarından etibarən Bakı dünyada neft sənayesinin mərkəzlərindən biri kimi tanınmış, bu ənənə müasir dövrdə də davam etdirilmişdir. Müstəqillik əldə edildikdən sonra Azərbaycan enerji strategiyasını milli maraqlara uyğun şəkildə yenidən qurmuş, beynəlxalq enerji layihələrinə qoşularaq öz resurslarını dünya bazarına çıxarmağa nail olmuşdur.
Bu gün Azərbaycan regionda neft və qaz ixracını həyata keçirən yeganə ölkə olaraq Cənubi Qafqazın enerji xəritəsində mərkəzi mövqeyə sahibdir. Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri, Cənubi Qafqaz Boru Kəməri, TANAP və TAP kimi iri transmilli layihələr Azərbaycanın enerji ehtiyatlarını Avropa və digər bazarlara təhlükəsiz şəkildə çatdırmağa imkan verir. Bu layihələr eyni zamanda region ölkələri arasında iqtisadi əməkdaşlığın dərinləşməsinə və enerji təhlükəsizliyinin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Azərbaycanın enerji ixracatçısı kimi rolu onun siyasi mövqeyinə də ciddi təsir göstərir. Enerji resursları ölkəyə beynəlxalq münasibətlərdə əlavə diplomatik imkanlar yaradır, strateji tərəfdaşlıqların qurulmasına şərait formalaşdırır. Xüsusilə Avropa İttifaqının enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi siyasətində Azərbaycanın rolu getdikcə daha da əhəmiyyətli hesab olunur.
Eyni zamanda, enerji sektoru Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas gəlir mənbələrindən biridir. Neft və qaz ixracından əldə olunan gəlirlər infrastrukturun inkişafına, sosial layihələrin həyata keçirilməsinə və qeyri-neft sektorunun gücləndirilməsinə yönəldilir. Bu isə ölkənin uzunmüddətli iqtisadi sabitliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayır.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan Cənubi Qafqazda enerji ehtiyatlarına sahib olan və bu ehtiyatları beynəlxalq miqyasda ixrac edən yeganə ölkə kimi regionun iqtisadi və geosiyasi strukturunda həlledici mövqeyə malikdir. Bu status Azərbaycanın beynəlxalq sistemdə rolunu gücləndirməklə yanaşı, ona həm məsuliyyət, həm də yeni inkişaf imkanları yaradır.Saatlı rayon Mərkəzi Kitabxananın əməkdaşı
Gülnarə Fərəcova