Son illər Azərbaycanın yaxın tarixində baş verən hadisələr ölkənin siyasi və hərbi salnaməsində xüsusi yer tutur. Vətən müharibəsi və daha sonra həyata keçirilmiş antiterror əməliyyatları nəticəsində dövlət öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tam şəkildə bərpa etdiyini bəyan etmişdir. Bu proseslər zamanı müharibə cinayətlərində ittiham olunan şəxslərin bir qisminin zərərsizləşdirildiyi, digər qisminin isə saxlanılaraq istintaqa və məhkəməyə təhvil verildiyi bildirilmişdir. Rəsmi mövqeyə görə, bu hadisələr ədalətin təmin olunması istiqamətində atılmış mühüm addımlar kimi qiymətləndirilir.
2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi Azərbaycanın hərbi tarixində dönüş nöqtəsi hesab olunur. Uzun illər davam edən münaqişə hərbi əməliyyatlarla nəticələndi və ölkə rəhbərliyi bunu tarixi qələbə kimi təqdim etdi. Cəmiyyət daxilində formalaşan həmrəylik, ordunun peşəkarlığı və texnoloji üstünlük müharibənin taleyində mühüm rol oynadı. Dövlətin rəsmi narrativində bu qələbə yalnız hərbi uğur deyil, həm də beynəlxalq hüquqa əsaslanan ədalətin bərpası kimi izah edilir.
2023-cü ildə keçirilmiş Azərbaycanın 2023-cü il Qarabağ antiterror əməliyyatı isə suverenliyin tam bərpası mərhələsi kimi təqdim olundu. Qısa müddətdə həyata keçirilən əməliyyat nəticəsində bölgədə fəaliyyət göstərən silahlı separatçı strukturların ləğv edildiyi açıqlandı. Bu proses zamanı separatçı liderlər kimi tanınan bəzi şəxslər saxlanılaraq Bakıya gətirildi və istintaq orqanlarına təhvil verildi. Onların məhkəmə qarşısına çıxarılması dövlət tərəfindən hüquqi ədalətin təntənəsi kimi qiymətləndirildi.
Məhkəmə proseslərinin keçirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Çünki hərbi əməliyyatlar nəticəsində əldə olunan nəticələrin hüquqi müstəvidə tamamlanması dövlətin mövqeyini daha da gücləndirirdi. Müharibə cinayətlərində ittiham olunan şəxslərin açıq və şəffaf məhkəmə prosesinə cəlb olunması həm daxili auditoriya, həm də beynəlxalq ictimaiyyət üçün mühüm mesaj idi. Bu, göstərirdi ki, məsələ yalnız hərbi qələbə ilə yekunlaşmır, eyni zamanda hüquqi məsuliyyət də təmin olunur.
Cəmiyyətin bu proseslərdə nümayiş etdirdiyi birlik də xüsusi qeyd olunur. “Bir yumruq kimi birləşmək” ifadəsi həmin dövrdə milli həmrəyliyin rəmzinə çevrildi. Müxtəlif sosial təbəqələrdən olan insanlar ordunun ətrafında sıx birləşərək həm mənəvi, həm də praktik dəstək göstərdilər. Bu həmrəylik həm 2020-ci, həm də 2023-cü illərdə baş verən hadisələr zamanı açıq şəkildə müşahidə olundu və dövlət tərəfindən milli gücün əsas amillərindən biri kimi qiymətləndirildi.
Beləliklə, hərbi əməliyyatlar, separatçı strukturların ləğvi və müharibə cinayətlərində ittiham olunan şəxslərin məhkəmə qarşısına çıxarılması rəsmi baxışa görə ədalətin mərhələli şəkildə təmin olunmasının yekun nöqtəsi oldu. Bu yanaşma göstərir ki, Azərbaycan dövləti üçün ədalət anlayışı həm hərbi, həm siyasi, həm də hüquqi müstəvidə reallaşdırılan kompleks proses kimi qəbul edilir. Nəticə etibarilə, son illərdə baş verən hadisələr ölkənin tarixində suverenliyin möhkəmləndirilməsi və dövlət iradəsinin nümayişi kimi dəyərləndirilir.
Rauf Salmanov
Saatlı rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin əməkdaşı