Azərbaycan enerji sahəsində böyük infrastruktur layihələrinə imza atmış və bu sahədə ciddi nailiyyətlər əldə edir. Ölkənin təbii qazla təchizatı məsələsi, bütün əhalinin enerjiyə çıxışını təmin etmək məqsədilə həyata keçirilən mühüm addımlardan biridir. Azərbaycan əhalisinin 96%-ı təbii qazla təmin edilir ki, bu da ölkənin enerji təhlükəsizliyini artırmağa xidmət edən mühüm bir faktordur.
Azərbaycan qaz təchizatında böyük çətinliklərlə üzləşirdi. Daxili tələbatın ödənilməsi xarici tələbatın qarşılanması məsələsi ciddi problemlər yaradırdı. Azərbaycan təbii qazı əsasən xaricdən idxal edirdi və ölkənin enerjiyə olan ehtiyacı da əsasən xarici mənbələrdən təmin edilirdi. Bu dövrdə enerji sektorunun inkişafı üçün sərmayə qoyuluşu və infrastrukturun yenidən qurulması zəruri idi. 2000-ci illərin əvvəllərində, Azərbaycan hökuməti bu sahədə ciddi addımlar ataraq enerjinin yerli mənbələrdən təchizatını təmin etmək üçün müxtəlif layihələrə başladı. Azərbaycanın ən böyük qaz yataqlarından biri olan “Şahdəniz” yatağının işlənməsi və qazın müasir boru kəmərləri ilə ölkə daxilində və xaricə daşınması, bu sahədə əldə edilən mühüm nailiyyətlərdən biridir.
Ölkədə qazlaşmanın 96%-ə çatması, təbii qaz infrastrukturunun genişləndirilməsinin nəticəsidir. Bu illər ərzində, yeni qaz kəmərləri çəkilib, mövcud kəmərlər yenilənib və əhalinin qaz təchizatı daha da optimallaşdırılıb. Bu layihələrdən bəziləri xüsusilə Azərbaycanı enerji xərclərini azaldan və daxili tələbatı təmin edən ölkəyə çevirmişdir. Dünya miqyasında bir çox ölkə bu təcrübəni öyrənmiş və bu layihələrin Azərbaycanla əməkdaşlığına maraq göstərmişdir. Azərbaycan artıq yalnız daxili tələbatını ödəməklə kifayətlənmir, həm də təbii qazını xarici bazarlara, o cümlədən Avropa və Asiya ölkələrinə ixrac edir. Bu, ölkənin iqtisadiyyatını gücləndirir və Azərbaycanı regionda mühüm enerji təminatçısı olaraq tanıdır. Hazırda Azərbaycan, təbii qazını 10-dan çox ölkəyə ixrac edir. Bu ölkələrin siyahısı hər il daha da genişlənir və yeni ölkələr Azərbaycanın təbii qazından istifadə etməyə başlayır. Azərbaycanın qaz ixracı əsasən TANAP (Trans-Anadolu Qaz Boru Kəməri) və TAP (Trans-Adriatik Boru Kəməri) layihələri vasitəsilə həyata keçirilir. Bu layihələr, Azərbaycanın qazını Avropaya, xüsusilə də Cənubi və Şərqi Avropa bazarlarına çatdıran mühüm infrastruktur layihələridir.
Azərbaycanın qaz ixracı və beynəlxalq enerji əlaqələrinin möhkəmlənməsi, ölkənin enerji təhlükəsizliyini artırır. Eyni zamanda, regional və beynəlxalq miqyasda Azərbaycanın strateji əhəmiyyətini artırır və onu əsas enerji tədarükçüsü ölkələrdən birinə çevirir.
Soltanova Zahidə
Saatlı Dövlət Rəsm Qalereyasının bələdçisi