Azərbaycan və Qırğızıstan arasında münasibətlər son illərdə strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlmişdir. Bu əməkdaşlığın reallaşdırılması üçün ən mühüm mexanizmlərdən biri Azərbaycan-Qırğız İnvestisiya Fondudur. Təsis tarixi: Fond 2022-ci ildə iki ölkə arasında imzalanmış Hökumətlərarası Saziş əsasında yaradılmışdır. Məqsəd: İki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlığı dərinləşdirmək, ticarət dövriyyəsini artırmaq, birgə layihələri maliyyələşdirmək və kiçik/orta biznes Subyektlərini dəstəkləməkdir.Fond ilk fəaliyyətə başlayanda onun ilkin nizamnamə kapitalı 25 milyon ABŞ dolları təşkil edirdi. Lakin tərəflərin iqtisadi potensialı və ortaya çıxan layihələrin miqyası kapitalın artırılmasını zəruri etdi. Kapitalın mərhələli artımı: Əvvəlcə kapitalın 100 milyon dollara, daha sonra isə 200 milyon ABŞ dollarına qədər artırılması barədə razılıq əldə olundu. Maliyyələşmə mənbəyi: Fondun kapitalı tam olaraq Azərbaycan tərəfindən təmin edilir, mənzil-qərargahı isə Qırğızıstanın Bişkek şəhərində yerləşir. Artımın əhəmiyyəti: Bu addım Fondun kiçik layihələrdən irimiqyaslı, regional infrastruktur və sənaye layihələrinə keçməsinə imkan yaradır. Prioritet İnvestisiya Sahələri 200 milyon dollarlıq büdcə əsasən aşağıdakı sahələrdə layihələrin maliyyələşdirilməsinə yönəldilir: Energetika və Bərpa olunan Enerji: Qırğızıstanda su-elektrik stansiyalarının (SES) tikintisi və yaşıl enerji layihələri. Kənd Təsərrüfatı və Aqrosənaye: Qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, aqrar məhsulların emalı və ixracı. Logistika və Nəqliyyat: Mərkəzi Asiyanı Qafqaz vasitəsilə Avropaya bağlayan nəqliyyat koridorlarının (xüsusilə Orta Dəhliz) səmərəliliyinin artırılması. Turizm və İnfrastruktur: İssık-Kul bölgəsində və Azərbaycanın turizm zonalarında mehmanxana və istirahət komplekslərinin inşası. Sənaye və İnnovasiya: Yüngül sənaye, tikiş-toxuculuq və IT sektorunda birgə müəssisələrin yaradılması. Bu fond yalnız iki ölkə arasında maliyyə mexanizmi deyil, həm də daha geniş geopolitik kontekstə malikdir: Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) daxilində inteqrasiya: Türk dünyası ölkələri arasında iqtisadi bağların möhkəmlənməsinə xidmət edir. Orta Dəhliz (Middle Corridor) amili: Çindən Avropaya gedən yükdaşımalarda Qırğızıstan və Azərbaycan mühüm tranzit qovşaqlarıdır. Fond bu koridor üzərindəki logistik infrastrukturu gücləndirir. İnvestisiya cəlbediciliyi: Azərbaycanın xarici ölkələrdə kapital qoyuluşunu diversifikasiya etməsinə və Qırğızıstan iqtisadiyyatına xarici investisiya axınına şərait yaradır. Azərbaycan-Qırğız İnvestisiya Fondunun büdcəsinin 200 milyon dollara qaldırılması iki ölkə arasındakı qarşılıqlı etimadın və uzunmüddətli strateji baxışın göstəricisidir. Bu fond təkcə biznes subyektlərinə dəstək verməyəcək, həm də Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz regionlarının iqtisadi inteqrasiyasını sürətləndirəcək.
Sürəyya Zeynalova
Saatlı Tarix-Diyarşünsalıq Muzeyinin Direktoru